دوشنبه 30 مرداد 1300 / 22 اوت 1921 / 17 ذى الحجه 1339 * اعزام هيئت مصلحه از مشهد به نزد شجاع الملك كلنل پسيان به درخواست مردم مشهد هيئتى متشكل از قائم‌مقام التوليه 1 ، مجتهد شيخ حسن پايين خيابانى ، حاج ميرزا يحيى ناظر ، معتمد الوزاره ، حاج امين التجار ، ميرزا سواحلى هاديون ، عباس على خان و حاج عبد الحسين خان را براى مذاكره با شجاع الملك 2 و ترغيب وى به فراخواندن طوايف به حمايت از پسيان به طرف كاريز اعزام نمود . قرار بود اين گروه شجاع الملك را راضى نمايد يكى از پسران خود را براى دادن اطمينان به مشهد اعزام نمايد . 3 * تقاضا براى اعزام نيرو به ممسنى جواد بوشهرى ( امير همايون ) 4 پسر معين التجار كه در فارس به نمايندگى از پدر عمل مىكرد به نيرويى كه نصرت السلطنه براى اعزام به ممسنى فراهم ساخته بود راضى نشده و پنجاه سرباز ديگر به همراه يك عراده توپ كوهستانى مىخواست . از آنجا كه اعزام اين عده حداقل دو هزار تومان هزينه داشت و منوط به تصويب وزارت داخله بود ، نصرت السلطنه والى فارس از وزارت داخله در اين‌باره كسب تكليف كرد . 5 * تصرف لنگرود احسان اللّه خان با پانصد نفر از داركلا به لنگرود حمله كرده 6 و شهر را به‌تصرف درآورد . 7

--> ( 1 ) . قائم‌مقام التوليه ، پسر حاجى ميرزا سيد ، از ملاكين و شخصيت‌هاى متنفذ آن روزگار خراسان است كه با انگليسىها روابط دوستانه‌اى داشت ( فرهنگ رجال ، قاجار ، ص 142 ) . ( 2 ) . در آن زمان شجاع الملك جنگجويان طوايف بربرى ، هزاره و تيمورى را براى هجوم به ژاندارم‌ها به گرد خود جمع كرده بود ( گزارش‌هاى كنسولگرى انگليس در مشهد ، ص 108 ) . ( 3 ) . گزارش‌هاى كنسولگرى انگليس در مشهد ، ص 110 . ( 4 ) . جواد بوشهرى معروف به امير همايون ، متولد 1272 ش ، فرزند حاج محمد معين التجار بوشهرى . تحصيلات او در اروپا در رشتهء تجارت و اقتصاد بود . از جوانى به شغل خانوادگى خود كه تجارت بود پرداخت و در ضمن در محافل سياسى تهران نيز رفت‌وآمد مىنمود . در كودتاى 1299 در زمرهء رجالى بود كه بازداشت شد و در مدت حكومت سيد ضياء در زندان بود . در دورهء هفتم از تهران به وكالت مجلس انتخاب شد ، ولى نتوانست در ادوار بعدى انتخاب شود . براى اولين‌بار در 1326 ش ، در ترميم چهارم كابينهء قوام السلطنه به وزارت پست و تلگراف و تلفن معرفى شد . در كابينهء عبد الحسين هژير وزير كشاورزى بود . در كابينهء دكتر محمد مصدق به وزارت راه برگزيده شد و در همين سمت بود كه مهماندارى لرد استوكس لرد اول خزانه‌دارى و وزير مشاور انگليس كه براى مذاكره به ايران آمده بود ، به عهدهء او قرار گرفت . در ادوار مختلف مجلس سنا ، سناتور انتخابى تهران بود و از سال تأسيس مجلس سنا تا هنگام مرگ اين سمت را دارا بود . دو دوره نيز نايب‌رئيس مجلس سنا گرديد . رياست جشن‌هاى 2500 ساله هم با او بود . در اواخر عمر بانك ملى براى وصول مطالباتش عليه او اجرائيه صادر كرد و قسمتى از املاك و اموال او را بابت اصل و بهره‌هاى دريافتى تصاحب نمود . وى در سال 1351 درگذشت . ( شرح رجال سياسى و نظامى معاصر ايران ، ج 1 ، ص 318 - 319 ) . ( 5 ) . تلگراف نصرت السلطنه به وزارت داخله ، 30 / 5 / 1300 ، اسناد ملى ايران ، شم ت 293001492 . ( 6 ) . پس از اين حمله ، نيروهاى قزاق در بيست و پنجم اوت ( 2 شهريور ) با يك ضد حمله شهر را بازپس گرفتند . در اين درگيرى بخشى از نيروهاى احسان اللّه خان اسير و تعدادى نيز كشته و زخمى شدند . خود احسان اللّه خان با گروه كوچكى از نفرات خود به داركلا بازگشت . لازم به ذكر است كه احسان اللّه خان در 26 مردادماه با كشتى از انزلى به داركلا واقع در سى و دو مايلى شرق انزلى رفته بود تا از سمت شمال به نيروهاى دولتى حمله‌ور شود . به دنبال اين اقدام خودسرانه احسان اللّه خان ، ميرزا كوچك خان طى نامه‌اى از وى خواسته بود از تعقيب نقشه‌اش منصرف شود . ( جنبش ميرزا كوچك خان بنابر گزارش‌هاى سفارت انگليس ، ص 35 و 30 - 29 ) . ( 7 ) . جنبش ميرزا كوچك خان بنابر گزارش‌هاى سفارت انگليس ، ص 35 - 34 .